Muzyka wsp蟪czesna
Relacje
Opera
Historia
P硑ty
Archiwum Artyku硑 Ksią縦i P硑ty Autorzy Koncerty Prenumerata Reklamy i Og硂szenia Forum Kontakt
Recenzje  Kłopoty z krytyką

"Prawdziwa cnota krytyk się nie boi". Parafrazując to powiedzenie można by rzec, iż prawdziwe dzieło muzyczne (arcydzieło) r贸wnież nie powinno krytyk się lękać. Tyle że dzieło takie poznajemy najczęściej poprzez wykonanie i to ono podlega osądowi krytyki. W jaki spos贸b rzetelnie ocenić wykonanie utworu muzycznego? Jakie trudności czyhają na tych, kt贸rzy podejmują się oszacowania wartości kompozycji - jej wykonania? Jakimi kompetencjami powinien być obdarzony krytyk muzyczny?
Na te i inne pytania pr贸buje odpowiedzieć w książce Dysonanse krytyki. O ocenie wykonania dzieła muzycznego Anna Chęćka-Gotkowicz. Autorka rozpatruje zagadnienie z punktu widzenia estetyki i filozofii sztuki. Materiał analiz ogranicza do solowych wykonań tzw. muzyki klasycznej (kręgu zachodniego) utrwalonej w postaci tradycyjnego zapisu nutowego. Kolejne rozdziały książki odnoszą się do tytułowych dysonans贸w, z kt贸rych istnienia zdawano sobie dotychczas sprawę, choć może nie zawsze odnoszono je do sfery krytyki muzycznej.
W rozdziale pierwszym - Partytura a wykonanie - powraca słynny problem tożsamości dzieła muzycznego i jego ontologicznej złożoności, podjęty przed laty przez Romana Ingardena. Dalej, w rozdziale Wartości kompozycji a wartości wykonania rozważania snują się wok贸ł r贸żnicujących kompozycję i wykonanie element贸w, takich jak rytm lub tempo. Mowa jest także o znaczeniu interpretacji, o tw贸rczym podejściu do wykonania. W rozdziale trzecim - Oczekiwania i gust odbiorcy a rzetelna ocena - uwaga autorki skupia się na predyspozycjach i kompetencjach odbiorcy, bowiem to od nich zależy postawiona przez niego ocena estetyczna. Om贸wione są ponadto kryteria oceny oraz sposoby wartościowania wykonania utworu muzycznego. Ostatni rozdział pracy, określony przez autorkę jako "dysonujące pytanie", wydaje się kwintesencją poprzedzających rozważań i zarazem najmocniejszym członem rozprawy. Chęćka-Gotkowicz stara się w nim dociec, czy możliwy jest obiektywny sąd estetyczny. Nakreśla przy tym obraz nie tylko idealnego wykonania, lecz r贸wnież idealnego odbiorcy. Zastrzega jednak, że to tylko teoria, bo "gdyby zaistniał idealny odbiorca i idealne wykonanie, zaistniałyby też idealne warunki do wydania sądu obiektywnego" (s. 198).
Autorka nie waha się pisać także o błędach krytyki. Porusza przy tym - drażliwy zapewne dla niekt贸rych - wątek oceny wykonań konkursowych. Opiera się m.in. na przeprowadzonych przez Marię Manturzewską badaniach, kt贸rych przedmiotem były oceny wystawiane przez juror贸w uczestnikom VI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1960 roku, analizach świadczących o dużej rozbieżności ocen poszczeg贸lnych wykonań. Jak pokazała p贸źniejsza historia Konkursu, decyzje jury często stały w sprzeczności z opinią krytyk贸w muzycznych i słuchaczy. Dowodzi to, że mimo upływu lat ocena wykonania dzieła muzycznego nadal stwarza trudności, co więcej - budzi kontrowersje.
Dysonanse krytyki, mimo licznych odwołań autorki do niełatwych prac z zakresu estetyki i filozofii sztuki, stanowią przykład klarownego, przyjmującego niekiedy popularno-naukowy charakter wywodu. Tym samym ma on szansę dotrzeć do szerokiego kręgu czytelnik贸w, kt贸rzy czy to zainteresowani zawodowo, czy jako amatorzy sięgną po książkę z racji jej frapującego tematu. Zyska ona zapewne przychylne przyjęcie tych, kt贸rzy cenią staranną i niebanalną szatę graficzną, tekst zdobią wdzięczne i zabawne rysunki Wilhelma Buscha z cyklu Der Virtuos. Ein Neujahrkonzert.
Książkę Anny Chęćki-Gotkowicz polecić więc wypada wszystkim, kt贸rzy mają do czynienia z utworem muzycznym w jakiejkolwiek formie. Zapewne szczeg贸lne z niej korzyści wynieść mogą krytycy muzyczni, kt贸rzy życzliwszym okiem spojrzą na wykonawc贸w. Dostrzegą trud, jaki wkładają artyści w przygotowanie interpretacji, a także niezliczone - przewidywalne bądź nie - tkwiące poza samą materią muzyki przeszkody, z jakimi muzycy muszą się zmagać. Można mieć nadzieję, że książka pomoże niejednemu krytykowi dokonać rachunku sumienia z działalności pisarskiej, a tym, kt贸rzy liczą się z opiniami krytyk贸w, pozwoli wnikliwiej je przeanalizować, rozpatrzyć ich rzetelność, a może czasami zdystansować się od nich.
W komunikacyjnym łańcuchu kompozytor-wykonawca-odbiorca ważne jest każde ogniwo i wszystkie powinny się ciągle doskonalić. Pamiętać należy r贸wnież, że to w dużym stopniu krytyka edukuje potencjalnych odbiorc贸w sztuki, decyduje o artystycznym "być albo nie być" tw贸rcy, dzieła, wykonawcy. Wymagać więc od niej trzeba jak najwięcej!

Anna Chęćka-Gotkowicz Dysonanse krytyki. O ocenie wykonania dzieła muzycznego, Gdańsk 2008, słowo/obraz terytoria, ss. 252, ilustr., bibliografia, indeks os贸b.

IWONA NOWAK

ROK LIII • NR 21 • 18 PAŹDZIERNIKA 2009

Mysz w Ruchu


ROK LIII • NR 21 • 18 PAŹDZIERNIKA 2009


2013r - Terminarz nadsy砤nia materia丑w


Biblioteka narodowa
Oficjalna witryna banku PKO BP

  Wstecz  Do g髍y  Napisz do nas  DrukujSkomentuj

© 2006-2009 Biblioteka Narodowa